Simone de Beauvoir: Filozofka, matka feminizmu drugiej fali (1908-1986)

1

Simone de Beauvoir, urodzona 9 stycznia 1908 roku w Paryżu, jest jedną z najbardziej wpływowych postaci XX-wiecznego egzystencjalizmu i teorii feministycznej. Na styczeń 2024 roku ma 116 lat. Jej przełomowe dzieło „Druga płeć” z 1949 roku stanowi fundament współczesnego feminizmu. Przez ponad pięćdziesiąt lat pozostawała w burzliwym związku z Jean-Paulem Sartrem, z którym nigdy nie wzięła ślubu, ceniąc tym samym osobistą wolność. Po śmierci Sartre’a w 1980 roku, Beauvoir formalnie adoptowała Sylvie Le Bon, która stała się jej spadkobierczynią.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2024 roku ma 116 lat.
• Żona/Mąż: Brak danych o formalnym małżeństwie.
• Dzieci: Brak biologicznych dzieci; adoptowała Sylvie Le Bon.
• Zawód: Filozofka, pisarka, eseistka, teoretyczka feministyczna.
• Główne osiągnięcie: Dzieło „Druga płeć” (1949), fundament współczesnego feminizmu.

Podstawowe Informacje o Simone de Beauvoir

Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir, znana powszechnie jako Simone de Beauvoir, przyszła na świat 9 stycznia 1908 roku w Paryżu. Pochodziła z paryskiej rodziny burżuazyjnej, co miało znaczący wpływ na jej późniejsze analizy struktur społecznych. Choć za życia nie uważała się za filozofkę i nie była tak powszechnie postrzegana w momencie śmierci w 1986 roku, współcześnie jest uznawana za jedną z kluczowych postaci egzystencjalizmu i teorii feministycznej. Jej życie zakończyło się 14 kwietnia 1986 roku w Paryżu, w wieku 78 lat. Została pochowana na cmentarzu Montparnasse, u boku swojego wieloletniego partnera, Jean-Paula Sartre’a. Przez całe życie posługiwała się przydomkiem „Castor” (Bóbr), nadanym jej przez René Maheu podczas wspólnych studiów, nawiązującym do angielskiego słowa „beaver” i podkreślającym jej pracowitość.

Rodzina i Życie Prywatne Simone de Beauvoir

Ojciec Simone, Georges Bertrand de Beauvoir, był prawnikiem z niespełnionymi aspiracjami aktorskimi. To on aktywnie stymulował rozwój intelektualny córki, wyrażając dumę z jej zdolności poznawczych, twierdząc, że Simone „ma mózg mężczyzny” i „myśli jak mężczyzna”. Matka Simone, Françoise Beauvoir, była głęboko wierzącą katoliczką. Surowe zasady moralne matki, będące w opozycji do bardziej liberalnych poglądów ojca, stały się dla Simone impulsem do rozwoju intelektualnego i kształtowania własnej tożsamości. Simone miała młodszą o dwa lata siostrę, Hélène de Beauvoir, urodzoną 6 czerwca 1910 roku, która w przyszłości została malarką.

W 1929 roku Simone de Beauvoir rozpoczęła trwający 51 lat związek z Jean-Paulem Sartrem, który trwał aż do jego śmierci w 1980 roku. Ich relacja, choć niezwykle bliska i znacząca, nigdy nie została sformalizowana poprzez małżeństwo. Para nie zdecydowała się na wspólne zamieszkanie ani na posiadanie dzieci, co pozwalało im na zachowanie głębokiej osobistej wolności i niezależności. W latach 1947–1964 Beauvoir była związana z amerykańskim pisarzem Nelsonem Algrenem. Ten intensywny romans miał na tyle duże znaczenie, że pisarka została pochowana w srebrnym pierścieniu, podarowanym jej przez Algrena. Poza tą relacją, w latach 1952–1959, Simone de Beauvoir pozostawała w związku z Claude’em Lanzmannem, co świadczy o jej otwartości na różnorodne formy długotrwałych relacji, niezależnie od jej związku z Sartrem. W późniejszym okresie życia Simone de Beauvoir formalnie adoptowała Sylvie Le Bon-de Beauvoir, która stała się jej spadkobierczynią i odpowiedzialną za edycję jej dzieł literackich.

Edukacja i Początki Kariery

Simone de Beauvoir wykazywała wybitne zdolności akademickie już od najmłodszych lat. W 1925 roku, mając zaledwie 17 lat, zdała maturę z matematyki i filozofii. Następnie podjęła studia na kierunku matematyka w Institut Catholique de Paris, a także studiowała literaturę i języki w Institut Sainte-Marie. Jej akademickie osiągnięcia były imponujące. W 1929 roku, w wieku 21 lat, Simone de Beauvoir zajęła drugie miejsce w prestiżowym ogólnokrajowym rankingu studentów filozofii, znanym jako agrégation. Ustąpiła jedynie Jean-Paulowi Sartre’owi, stając się tym samym najmłodszą osobą w historii, która zdała ten niezwykle wymagający egzamin. Jej praca dyplomowa (Diplôme d’études supérieures), będąca odpowiednikiem dzisiejszego magisterium, została napisana w 1929 roku pod kierunkiem Léona Brunschvicga, a jej tematem była koncepcja pojęcia u Leibniza. Już podczas studiów na Sorbonie, gdzie uzyskała certyfikat z logiki i filozofii ogólnej, Beauvoir zajęła drugie miejsce w grupie, wyprzedzona jedynie przez inną wybitną myślicielkę, Simone Weil.

Kariera Literacka i Filozoficzna Simone de Beauvoir

Przełomowym dziełem w dorobku Simone de Beauvoir okazała się opublikowana w 1949 roku powieść „Druga płeć” (The Second Sex). Ta szczegółowa analiza ucisku kobiet stała się kamieniem węgielnym współczesnego feminizmu, wprowadzając rewolucyjną tezę o kobiecości jako konstrukcję społeczną, a nie biologicznym przeznaczeniu. Jej debiut powieściowy nastąpił w 1943 roku wraz z publikacją „Zaproszona” (She Came to Stay), w której wykorzystała formę beletrystyczną do zgłębienia egzystencjalnych dylematów. Kolejnym znaczącym sukcesem literackim okazała się powieść „Mandaryni”, wydana w 1954 roku, która przyniosła jej ogromne uznanie krytyki i czytelników. Dzieło to przedstawiało życie francuskich intelektualistów po zakończeniu II wojny światowej. Simone de Beauvoir była również współzałożycielką i redaktorką pisma polityczno-literackiego „Les Temps Modernes”, które stało się kluczową platformą dla szerzenia myśli egzystencjalistycznej. Szczególnie cennym wkładem w literaturę są jej wielotomowe pamiętniki; pierwszy z nich, „Pamiętnik statecznej panienki” (1958), szczegółowo opisuje jej proces wyzwalania się z mieszczańskich konwenansów.

Warto wiedzieć: Przełomowe dzieło Simone de Beauvoir, „Druga płeć” (The Second Sex), opublikowane w 1949 roku, stało się kamieniem węgielnym współczesnego feminizmu i wprowadziło rewolucyjną tezę o kobiecości jako konstrukcję społeczną.

Kluczowe Dzieła Simone de Beauvoir

• „Zaproszona” (She Came to Stay) – 1943
• „Druga płeć” (The Second Sex) – 1949
• „Mandaryni” – 1954
• „Pamiętnik statecznej panienki” (Memoirs of a Dutiful Daughter) – 1958
• „Etyka dwuznaczności”
• „Nierozłączne” (Les Inséparables) – publikacja pośmiertna

Nagrody i Osiągnięcia Simone de Beauvoir

Kariera literacka Simone de Beauvoir została uhonorowana licznymi prestiżowymi nagrodami. W 1954 roku otrzymała najbardziej znaczące francuskie wyróżnienie literackie, Prix Goncourt, za swoją powieść „Mandaryni”. Jej dorobek zdobył również uznanie na arenie międzynarodowej – w 1975 roku została uhonorowana Nagrodą Jerozolimską, a w 1978 roku Austriacką Nagrodą Państwową w dziedzinie literatury europejskiej. Simone de Beauvoir była trzykrotnie nominowana do Literackiej Nagrody Nobla – w latach 1961, 1969 oraz 1973, co jednoznacznie potwierdza jej światową rangę jako pisarki i myślicielki. Jej wkład w rozwój feminizmu i egzystencjalizmu jest nie do przecenienia.

Kontrowersje i Skandale

Kariera Simone de Beauvoir nie była wolna od kontrowersji. W pewnym momencie swojej kariery nauczycielki wywołała skandal, który na krótko pozbawił ją prawa do wykonywania tego zawodu. Została oskarżona o uwodzenie i wykorzystywanie seksualne swoich nieletnich uczennic. Te zarzuty, dotyczące nadużyć seksualnych wobec studentów, w kontekście ówczesnych standardów pedagogicznych, doprowadziły do interwencji władz oświatowych, co stanowiło mroczny epizod w jej życiu zawodowym.

Ciekawostki i Inne Aspekty Twórczości

Choć Simone de Beauvoir jest powszechnie kojarzona z filozofią i literaturą, jej wczesna edukacja była silnie ukierunkowana na nauki ścisłe; posiadała certyfikaty z matematyki ogólnej. Jest autorką ważnych prac z zakresu etyki, w tym „Etyki dwuznaczności”, w której starała się sformułować zasady moralne oparte na wolności jednostki. Wiele jej prac, w tym powieść „Nierozłączne” (Les Inséparables), zostało opublikowanych dopiero po jej śmierci, co pozwoliło badaczom na nowo odkrywać intymne aspekty jej życia i twórczości. Jej związki z Sartrem, Algrenem i Lanzmannem, a także adopcja Sylvie Le Bon, ukazują złożoność jej życia osobistego. Dzieło „Druga płeć” jest często uznawane za najważniejsze dzieło feministyczne XX wieku, a jej twórczość stanowi fundament dla idei feminizmu drugiej fali. Wkład Simone de Beauvoir w rozwój filozofii feministycznej i analizę pozycji kobiet w społeczeństwie jest nieoceniony. Jest również autorką takich dzieł jak „Zaproszona” (She Came to Stay) z 1943 roku, „Krew innych” (The Blood of Others), a jej autobiograficzne dzieła, takie jak „Pamiętnik statecznej panienki” (Memoirs of a Dutiful Daughter), rzucają światło na jej drogę do niezależności. Jej życie i twórczość, ściśle związane z postacią Jean-Paula Sartre’a, pozostają przedmiotem badań i dyskusji, a jej wpływ na współczesne myślenie o płci, wolności i egzystencji jest niezaprzeczalny. Dzieło „Le Deuxième Sexe” (Druga płeć) z 1949 roku, opublikowane nakładem wydawnictwa Gallimard, przyczyniło się do legalizacji aborcji we Francji. Jej dziedzictwo jest nadal żywe i inspiruje kolejne pokolenia.

Chronologia Życia i Twórczości Simone de Beauvoir

• 1908 – Narodziny Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir w Paryżu.
• 1910 – Narodziny siostry, Hélène de Beauvoir.
• 1925 – Zdanie matury z matematyki i filozofii.
• 1929 – Zajęcie drugiego miejsca w egzaminie agrégation; rozpoczęcie związku z Jean-Paulem Sartrem; napisanie pracy magisterskiej o koncepcji pojęcia u Leibniza.
• 1943 – Publikacja debiutanckiej powieści „Zaproszona” (She Came to Stay).
• 1949 – Publikacja przełomowego dzieła „Druga płeć” (The Second Sex).
• 1954 – Otrzymanie Nagrody Goncourtów za powieść „Mandaryni”.
• 1958 – Publikacja pierwszego tomu pamiętników „Pamiętnik statecznej panienki”.
• 1975 – Uhonorowanie Nagrodą Jerozolimską.
• 1978 – Otrzymanie Austriackiej Nagrody Państwowej w dziedzinie literatury europejskiej.
• 1980 – Śmierć Jean-Paula Sartre’a.
• 1986 – Śmierć Simone de Beauvoir w Paryżu w wieku 78 lat.
• Publikacje pośmiertne – m.in. powieść „Nierozłączne” (Les Inséparables).

Simone de Beauvoir pozostawiła po sobie trwałe dziedzictwo jako filozofka i pisarka, której prace, zwłaszcza „Druga płeć”, nadal kształtują dyskursy o feminizmie i egzystencjalizmie. Jej życie, naznaczone intelektualnym partnerstwem z Jean-Paulem Sartrem i odwagą w poruszaniu trudnych tematów, stanowi inspirację dla wielu, czyniąc ją jedną z najbardziej znaczących postaci intelektualnych XX wieku.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Simone_de_Beauvoir