Marc Chagall, jeden z najwybitniejszych malarzy XX wieku, urodził się 6 lipca 1887 roku. Na dzień dzisiejszy, marzec 2024 roku, artysta miałby 137 lat. Zmarł 28 marca 1985 roku w Saint-Paul-de-Vence we Francji, przeżywszy 97 lat. Znany ze swojego unikalnego, „marzycielskiego” stylu, który czerpał inspirację z żydowskiego folkloru i wspomnień z rodzinnego Witebska, Chagall zasłynął nie tylko jako malarz, ale także jako twórca monumentalnych witraży. Jego życie, naznaczone burzliwymi wydarzeniami historycznymi, w tym ucieczką przed nazistami, stanowi fascynujący obraz drogi artysty, który na zawsze odmienił oblicze sztuki nowoczesnej. Przez całe życie artysta balansował między różnymi tożsamościami, określając się w różnych okresach jako artysta rosyjski, francuski lub żydowski, posiadając obywatelstwo rosyjskie i francuskie, a jego twórczość jest ściśle związana z kulturą żydowską.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na dzień dzisiejszy, marzec 2024 roku, artysta miałby 137 lat.
- Żona/Mąż: Bella Rosenfeld (pierwsza żona), Valentina Brodsky (druga żona).
- Dzieci: Ida Chagall.
- Zawód: Malarz, grafik, rzeźbiarz, twórca witraży, scenograf.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie unikalnego stylu łączącego żydowski folklor z europejskim modernizmem, a także monumentalne dzieła, takie jak „Okna Jerozolimskie” i witraże dla katedr.
Podstawowe informacje o Marcu Chagallu
Prawdziwe nazwisko artysty brzmiało Moishe Shagal, będące wariantem nazwiska Segal, typowego dla rodzin lewickich w społecznościach żydowskich. Dopiero po przeprowadzce do Francji przyjął bardziej rozpoznawalną formę nazwiska – Marc Chagall. Urodził się 6 lipca 1887 roku w Lioznej, niedaleko Witebska, lub w samym Witebsku, na terenie ówczesnego Imperium Rosyjskiego (dzisiejsza Białoruś). Długowieczny artysta zmarł 28 marca 1985 roku w Saint-Paul-de-Vence we Francji, przeżywszy 97 lat. Marc Chagall został zapamiętany jako ostatni ocalały z pierwszej generacji europejskich modernistów. Przez całe swoje życie artysta balansował między różnymi tożsamościami narodowymi, określając się w różnych okresach jako artysta rosyjski, francuski lub żydowski.
Rodzina i życie prywatne Marca Chagalla
Marc Chagall był najstarszym z dziewięciorga dzieci Khatskla (Zachara) Shagala i Feige-Ite. Dorastał w domu, w którym koncepcja bycia artystą była całkowicie obca jego najbliższym. Jego ojciec pracował u kupca śledzi, wykonując morderczą fizyczną pracę przy przenoszeniu ciężkich beczek, którą Chagall opisywał jako „pracę galernika”. Kluczową rolę w jego edukacji odegrała matka, która przekupiła dyrektora regularnego gimnazjum kwotą 50 rubli, aby przyjął jej syna, mimo obowiązujących wówczas kwot dla osób pochodzenia żydowskiego.
W 1915 roku Marc Chagall poślubił Bellę Rosenfeld, którą poznał w Witebsku. Opisywał ją jako swoją bratnią duszę. Bella była jego muzą aż do swojej śmierci w 1944 roku i to ona zainspirowała wiele jego dzieł. Po śmierci Belli, w 1952 roku, Chagall ożenił się po raz drugi z Valentiną (Vavą) Brodsky, która towarzyszyła mu w późnym okresie życia i twórczości.
Kariera i edukacja artystyczna Marca Chagalla
Ze względu na żydowskie pochodzenie, Marc Chagall początkowo mógł uczęszczać jedynie do żydowskiej szkoły religijnej. Dopiero determinacja jego matki pozwoliła mu na naukę w regularnym liceum. W 1906 roku rozpoczął naukę w studiu Yehudy Pena w Witebsku. Pen uczył go za darmo, ze względu na brak środków finansowych młodego artysty. W tym samym roku Chagall przeniósł się do Petersburga, używając tymczasowego paszportu pożyczonego od przyjaciela, ponieważ Żydzi mieli ograniczony dostęp do miasta. W latach 1908–1910 został uczniem Léona Baksta w Szkole Rysunku i Malarstwa Zvantsevej, gdzie zetknął się z nowoczesnym projektowaniem scenografii.
W 1910 roku Marc Chagall wyjechał do Paryża, gdzie zamieszkał w kolonii artystycznej La Ruche. W tym okresie postawił na emocjonalny kolor i folklor. Jego styl zyskał uznanie nie tyle malarzy, co poetów, takich jak Blaise Cendrars i Guillaume Apollinaire. Po powrocie do kraju i wybuchu rewolucji bolszewickiej, Chagall stał się jednym z czołowych artystów awangardowych. W Witebsku założył Muzeum Sztuki Nowoczesnej oraz Ludową Szkołę Artystyczną. W latach 1922-1923 pełnił funkcję komisarza sztuk pięknych w obwodzie witebskim, gdzie założył akademię sztuk pięknych w Witebsku. Podczas II wojny światowej, w 1941 roku, musiał uciekać z okupowanej Francji przed nazistami. Przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie spędził siedem lat. Po wojnie powrócił do Francji, gdzie w 1952 roku ożenił się z Valentiną Brodsky i zamieszkał w Saint-Paul-de-Vence.
Etapy rozwoju artystycznego Marca Chagalla
- Początki edukacji: Bariery systemowe ze względu na żydowskie pochodzenie, nauka w żydowskiej szkole religijnej, a następnie w regularnym liceum dzięki determinacji matki.
- Pierwsze nauki: Studia w studiu Yehudy Pena w Witebsku (od 1906 roku), nauka za darmo.
- Petersburg: Przeprowadzka w 1906 roku, studia z wykorzystaniem tymczasowego paszportu.
- Uczeń Léona Baksta: Lata 1908–1910, nauka w Szkole Rysunku i Malarstwa Zvantsevej, zetknięcie z projektowaniem scenografii.
- Okres paryski (1910–1914): Zamieszkanie w kolonii artystycznej La Ruche, skupienie na emocjonalnym kolorze i folklorze. Uznanie poetów: Blaise’a Cendrarsa i Guillaume’a Apollinaire’a.
- Rewolucyjna Rosja: Powrót do kraju, działalność jako czołowy artysta awangardowy. Założenie Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Ludowej Szkoły Artystycznej w Witebsku.
- Wyjazd do USA: Ucieczka przed nazistami w 1941 roku, siedem lat spędzonych w Nowym Jorku.
Style, techniki i najważniejsze dzieła Marca Chagalla
Styl Marca Chagalla jest powszechnie określany jako unikalny, „marzenia sennego”. Choć artysta syntetyzował elementy kubizmu, symbolizmu i fowizmu, jego prace zawsze pozostawały głęboko zakorzenione w żydowskim folklorze i wspomnieniach z Witebska. Pablo Picasso mawiał o nim, że po śmierci Matisse’a, Chagall będzie jedynym malarzem, który naprawdę rozumie, czym jest kolor. Jego twórczość obejmuje szeroki zakres technik, od malarstwa po ceramikę i witraże.
Marc Chagall stał się światowej sławy twórcą witraży, które stanowią jedno z jego monumentalnych osiągnięć. Do jego najbardziej znanych prac w tej dziedzinie należą „Okna Jerozolimskie” w Izraelu, stworzone w 1962 roku. Projektował również witraże dla katedr w Reims i Metzu, a także dla siedziby ONZ w Nowym Jorku, gdzie w 1964 roku stworzył okna pod tytułem „Pokój”. Chagall zajmował się również pracami scenicznymi i kostiumami, projektując m.in. dla baletu „Aleko” w 1942 roku. Jego obraz „Skrzypek” z 1912 roku stał się bezpośrednią inspiracją dla tytułu słynnego musicalu „Skrzypek na dachu”. W 1963 roku, na zlecenie André Malraux, Chagall namalował monumentalny plafon w Palais Garnier, czyli Operze Paryskiej.
Wybrane dzieła i projekty Marca Chagalla
- „Okna Jerozolimskie” (1962) w Izraelu.
- Witraże dla katedr w Reims i Metzu.
- Okna dla ONZ w Nowym Jorku (1964) pod tytułem „Pokój”.
- Scenografie i kostiumy do baletu „Aleko” (1942).
- Obraz „Skrzypek” (1912) – inspiracja dla musicalu „Skrzypek na dachu”.
- Plafon Opery Paryskiej (Palais Garnier) (1963).
Warto wiedzieć: Picasso mawiał o nim, że po śmierci Matisse’a, Chagall będzie jedynym malarzem, który naprawdę rozumie, czym jest kolor.
Kontrowersje i trudne doświadczenia w życiu Marca Chagalla
Dzieciństwo Marca Chagalla naznaczone było doświadczeniem pogromów. Artysta wspominał moment, gdy musiał zaprzeczyć swojemu żydowstwu przed napastnikami, aby uniknąć śmierci. W latach 30. XX wieku naziści uznali twórczość Chagalla za „sztukę zdegenerowaną”. Jego prace były usuwane z niemieckich muzeów, a niektóre z nich spalono, co zmusiło artystę do ucieczki z kontynentu. Artykuł wspomina również o przypadkach grabieży dzieł Chagalla przez nazistów, co skutkowało późniejszymi procesami o restytucję skradzionych obrazów.
Ciekawostki z życia Marca Chagalla
Marc Chagall był aktywnym członkiem nieregularnej loży wolnomularskiej Wielki Orient Ludów Rosji. Miasto jego dzieciństwa, Witebsk, było nazywane przez malarza Ilję Repina „Rosyjskim Toledo”, co na zawsze ukształtowało wyobraźnię wizualną Chagalla. Dom w Witebsku, w którym dorastał artysta, przetrwał zniszczenia wojenne i obecnie mieści się w nim Muzeum Marca Chagalla.
Kluczowe daty w życiu i karierze Marca Chagalla
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 6 lipca 1887 | Narodziny Moishe Shagala (Marc Chagall) w Witebsku. |
| 1906 | Rozpoczęcie nauki w studiu Yehudy Pena w Witebsku; przeprowadzka do Petersburga. |
| 1908–1910 | Nauka u Léona Baksta w Szkole Rysunku i Malarstwa Zvantsevej. |
| 1910–1914 | Pierwszy okres paryski; zamieszkanie w kolonii artystycznej La Ruche. |
| 1915 | Ślub z Bellą Rosenfeld. |
| Po 1917 | Działalność w rewolucyjnej Rosji; założenie Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Ludowej Szkoły Artystycznej w Witebsku. |
| 1941 | Ucieczka do USA przed nazistami. |
| 1944 | Śmierć Belli Rosenfeld. |
| 1952 | Drugie małżeństwo z Valentiną Brodsky. |
| 1962 | Stworzenie „Okien Jerozolimskich”. |
| 1963 | Namalowanie plafonu Opery Paryskiej. |
| 1964 | Stworzenie okien dla ONZ pod tytułem „Pokój”. |
| 28 marca 1985 | Śmierć w Saint-Paul-de-Vence we Francji w wieku 97 lat. |
Marc Chagall, ostatni z pierwszej generacji europejskich modernistów, pozostawił po sobie dziedzictwo niezwykłej twórczości, od malarstwa po monumentalne witraże, pokazując, że niezłomna wiara w sztukę i własną wizję potrafi przezwyciężyć największe trudności. Jego prace, pełne barw i emocji, nadal inspirują i zachwycają kolejne pokolenia.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie są najważniejsze dzieła Marcu Chagalla?
Do najważniejszych dzieł Marcu Chagalla zalicza się „Ja i moja wioska”, „Urodziny” oraz „Nad miastem”. Jego twórczość charakteryzuje się baśniowością i symbolicznym przedstawianiem wspomnień z dzieciństwa oraz żydowskiej kultury.
Jakiej narodowości był Marc Chagall?
Marc Chagall był pochodzenia rosyjskiego i żydowskiego. Urodził się w Witebsku na terenie Imperium Rosyjskiego, a w późniejszym okresie życia uzyskał obywatelstwo francuskie.
Gdzie są obrazy Chagalla?
Obrazy Marcu Chagalla znajdują się w wielu prestiżowych muzeach na całym świecie, w tym w Muzeum Marcu Chagalla w Nicei, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku oraz w Tate Modern w Londynie. Jego dzieła można również podziwiać w innych ważnych galeriach sztuki.
W jakim stylu malował Chagall?
Marc Chagall tworzył w stylu, który trudno jednoznacznie zaklasyfikować, często określany jako unikalne połączenie fowizmu, kubizmu i surrealizmu. Jego prace charakteryzują się jaskrawą kolorystyką, fantastycznymi motywami i poetycką symboliką.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marc_Chagall
