Edvard Hagerup Grieg, urodzony 15 czerwca 1843 roku w Bergen w Norwegii, to postać, której nazwisko jest synonimem norweskiej muzyki narodowej. Jest uznawany za jednego z najwybitniejszych kompozytorów epoki romantyzmu, a jego twórczość, głęboko zakorzeniona w kulturze i krajobrazach ojczyzny, stała się fundamentem norweskiej tożsamości muzycznej. Kompozytor przeżył 64 lata, a jego życie zakończyło się 4 września 1907 roku. W chwili obecnej (czerwiec 2024) jego wiek, gdyby żył, wynosiłby 181 lat. Grieg pozostawił po sobie dziedzictwo artystyczne, które wciąż inspiruje i porusza słuchaczy na całym świecie, a jego najbardziej znane dzieła nie tracą na popularności.
W życiu prywatnym Edvard Grieg poślubił swoją pierwszą kuzynkę, Ninę Hagerup, z którą doczekał się jedynego dziecka – córki Alexandry. Niestety, ich radość była krótkotrwała, gdyż dziewczynka zmarła w niemowlęctwie w 1869 roku. Mimo tej osobistej tragedii, jego kariera artystyczna kwitła, czego dowodem jest niezmienna popularność takich dzieł jak Koncert fortepianowy a-moll, będący do dziś jednym z najczęściej wykonywanych utworów tego gatunku na świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: W czerwcu 2024 roku Edvard Grieg miałby 181 lat.
- Żona/Mąż: Nina Hagerup
- Dzieci: Alexandra (zmarła w niemowlęctwie)
- Zawód: Kompozytor, pianista
- Główne osiągnięcie: Stworzenie norweskiej szkoły kompozytorskiej, skomponowanie Koncertu fortepianowego a-moll i muzyki do dramatu „Peer Gynt”.
Podstawowe informacje o Edvardzie Grieghu
Edvard Hagerup Grieg urodził się 15 czerwca 1843 roku w malowniczym Bergen w Norwegii. Jego życie zakończyło się 4 września 1907 roku, w wieku 64 lat, w Szpitalu Miejskim w Bergen, po długotrwałej chorobie. Grieg jest powszechnie uznawany za jednego z czołowych kompozytorów epoki romantyzmu. Jego twórczość miała fundamentalne znaczenie dla kształtowania norweskiej tożsamości narodowej, a jego muzyka nosi wyraźne piętno kultury i krajobrazów Skandynawii. W rodzinnym Bergen, Edvard Grieg jest postacią ikoniczną. Jego imię nosi największa sala koncertowa w mieście, Grieg Hall, a także akademia muzyczna, co świadczy o jego nieocenionym wkładzie w życie kulturalne regionu.
Rodzina i życie prywatne Edvarda Griega
Szkockie korzenie rodziny
Nazwisko rodowe kompozytora, pierwotnie brzmiące „Greig”, ma swoje korzenie w szkockim klanie Gregor. Dziadek Edvarda Griega, osiedlił się w Norwegii około 1770 roku, rozpoczynając tym samym norweski rozdział w historii rodziny.
Małżeństwo z kuzynką
11 czerwca 1867 roku Edvard Grieg poślubił swoją pierwszą kuzynkę, Ninę Hagerup. Nina była utalentowaną sopranistką liryczną, która często towarzyszyła mężowi w jego występach muzycznych, tworząc artystyczny duet.
Tragedia rodzinna: śmierć córki
Niestety, życie prywatne Griega naznaczone było głębokim smutkiem. Para miała tylko jedno dziecko, córkę Alexandrę. Tragicznie, dziewczynka zmarła zaledwie rok po urodzeniu, w 1869 roku, w wyniku zapalenia opon mózgowych, co stanowiło ogromną stratę dla kompozytora i jego żony.
Kariera muzyczna i twórczość Edvarda Griega
Edukacja muzyczna i wpływ matki
Pierwszym nauczycielem gry na fortepianie dla młodego Edvarda była jego matka. Naukę rozpoczął w wieku zaledwie sześciu lat, co zapoczątkowało jego muzyczną podróż.
Studia w Lipsku i wpływ Ole Bulla
W 1858 roku, mając zaledwie 15 lat, Edvard Grieg zwrócił na siebie uwagę słynnego skrzypka Ole Bulla. To właśnie Bull rozpoznał ogromny talent młodego muzyka i przekonał jego rodziców do wysłania go na studia do Konserwatorium w Lipsku.
Niechęć do dyscypliny akademickiej
Mimo prestiżu Lipska, Grieg nie odnalazł się w rygorystycznym akademickim środowisku. W liście z 1881 roku, wspominał swoje studia w sposób krytyczny, pisząc, że opuścił konserwatorium „tak samo głupi, jak do niego wstąpił”. Ta szczerość świadczy o jego indywidualnym podejściu do sztuki.
Pobyt w Kopenhadze i inspiracja Nordraakiem
Lata 1863–1866 spędził w Danii, gdzie nawiązał kontakt z Rikardem Nordraakiem. To spotkanie okazało się przełomowe, inspirując Griega do tworzenia muzyki o silnym, narodowym charakterze, co stało się jego znakiem rozpoznawczym.
Słynny Koncert fortepianowy a-moll
Jednym z najbardziej ikonicznych dzieł Edvarda Griega jest jego Koncert fortepianowy a-moll. Powstał on latem 1868 roku, podczas wakacji spędzonych w Danii, i do dziś pozostaje jednym z najczęściej wykonywanych koncertów fortepianowych w repertuarze światowym.
Spotkanie z Franzem Lisztem
W 1870 roku Grieg miał okazję spotkać się w Rzymie z Franzem Lisztem. Legendarny kompozytor był pod ogromnym wrażeniem muzyki Griega i publicznie wykonał z rękopisu jego Koncert fortepianowy a-moll, co stanowiło ogromne wyróżnienie dla młodego norweskiego twórcy.
Współpraca z Henrekiem Ibsenem przy „Peer Gynt”
Na specjalne zamówienie słynnego dramaturga Henrika Ibsena, Grieg skomponował muzykę do jego dramatu „Peer Gynt”. Z tej właśnie ścieżki dźwiękowej pochodzą jedne z najbardziej rozpoznawalnych utworów Griega, takie jak „W grocie Króla Gór” (In the Hall of the Mountain King) czy „Poranek” (Morning Mood).
Relacja z Piotrem Czajkowskim
W 1888 roku w Lipsku, Edvard Grieg poznał Piotra Czajkowskiego. Obaj kompozytorzy darzyli się wzajemnym, głębokim szacunkiem. Czajkowski często chwalił muzykę Griega za jej oryginalność, ciepło i autentyczność.
Nagrody i osiągnięcia Edvarda Griega
Edvard Grieg otrzymał liczne wyróżnienia za swój wkład w muzykę. Jego dorobek artystyczny został doceniony przez najważniejsze instytucje naukowe i kulturalne.
Doktoraty honorowe
Kompozytor został uhonorowany dwoma prestiżowymi doktoratami honoris causa. W 1894 roku tytuł przyznał mu Uniwersytet w Cambridge, a w 1906 roku – Uniwersytet w Oksfordzie. Te wyróżnienia świadczą o jego międzynarodowym uznaniu.
Występ dla brytyjskiej monarchini
6 grudnia 1897 roku Edvard Grieg wraz ze swoją żoną, Niną, miał zaszczyt dać prywatny koncert na zamku Windsor dla samej królowej Wiktorii. Było to wyjątkowe wydarzenie, podkreślające jego status w europejskim świecie muzyki.
Zdrowie Edvarda Griega
Stan zdrowia Edvarda Griega był znacząco obciążony przez całe życie, co niejednokrotnie wpływało na jego aktywność zawodową i osobistą.
Poważne choroby płuc
Zdrowie Edvarda Griega było naznaczone poważnymi problemami. Wiosną 1860 roku przeszedł zapalenie opłucnej oraz gruźlicę. Te choroby trwale uszkodziły jego lewe płuco i doprowadziły do deformacji kręgosłupa, co wpływało na jego samopoczucie przez całe życie.
Chroniczne problemy zdrowotne
Przez całe dorosłe życie Grieg zmagał się z licznymi infekcjami dróg oddechowych. Te nawracające dolegliwości zmuszały go do częstych wizyt w uzdrowiskach, co niejednokrotnie zakłócało jego pracę twórczą.
Postawa i kontrowersje związane z Edvardem Grieghu
Edvard Grieg nie bał się wyrażać swoich opinii, nawet jeśli wiązało się to z kontrowersjami i osobistymi konsekwencjami.
Protest w sprawie Dreyfusa
Edvard Grieg był człowiekiem o silnych przekonaniach. W 1899 roku, w akcie protestu przeciwko antysemickiemu skandalowi znanemu jako sprawa Dreyfusa, odwołał swoje zaplanowane koncerty we Francji. Była to odważna deklaracja jego postawy moralnej.
Reakcja na bojkot
Jego zdecydowana postawa wywołała silne reakcje. Grieg stał się celem licznych ataków, otrzymując znaczną ilość francuskiej „poczty nienawiści”, co świadczy o podziałach, jakie wywołała jego decyzja.
Ciekawostki z życia Edvarda Griega
Życie Edvarda Griega obfitowało w niezwykłe wydarzenia i ciekawostki, które do dziś fascynują miłośników muzyki i historii.
Nagrania gramofonowe
W 1903 roku, w Paryżu, Edvard Grieg dokonał dziewięciu nagrań swojej muzyki na płytach 78-obrotowych. Te historyczne nagrania przetrwały do dziś, pozwalając nam usłyszeć jego interpretacje.
Ostatnie słowa
Tuż przed śmiercią, w szpitalu w Bergen, Edvard Grieg wypowiedział słynne słowa: „Cóż, jeśli tak musi być” („Well, if it must be so”), które stały się symbolem jego pogodzenia się z losem.
Pogrzeb i miejsce spoczynku
Pogrzeb kompozytora zgromadził od 30 do 40 tysięcy osób, co świadczy o jego ogromnej popularności i szacunku, jakim się cieszył. Prochy Edvarda Griega spoczywają w krypcie wykutej w skale, w pobliżu jego ukochanego domu w Troldhaugen.
Warto wiedzieć: Na cześć kompozytora nazwano jeden z dużych kraterów na planecie Merkury, co stanowi niezwykłe i trwałe upamiętnienie jego dziedzictwa.
Relacja z Percym Graingerem
Pod koniec życia Edvard Grieg nawiązał bliską przyjaźń z australijskim pianistą Percym Graingerem. Kompozytor uważał Graingera za geniusza, co świadczy o jego uznaniu dla talentu młodszego muzyka.
Chronologia życia Edvarda Griega
Poniższa lista przedstawia kluczowe daty i wydarzenia z życia i kariery Edvarda Griega:
- 1843: Urodziny Edvarda Hagerupa Griega w Bergen, Norwegia (15 czerwca).
- 1858: Rozpoczęcie studiów w Konserwatorium w Lipsku.
- 1860: Przeżycie zapalenia opłucnej i gruźlicy.
- 1863–1866: Pobyt w Kopenhadze, spotkanie z Rikardem Nordraakiem.
- 1867: Ślub z Niną Hagerup (11 czerwca).
- 1868: Napisanie Koncertu fortepianowego a-moll.
- 1869: Śmierć córki Alexandry.
- 1870: Spotkanie z Franzem Lisztem w Rzymie.
- 1894: Otrzymanie doktoratu honoris causa Uniwersytetu w Cambridge.
- 1897: Prywatny koncert dla królowej Wiktorii (6 grudnia).
- 1899: Protest w sprawie Dreyfusa, odwołanie koncertów we Francji.
- 1903: Nagrania gramofonowe w Paryżu.
- 1906: Otrzymanie doktoratu honoris causa Uniwersytetu w Oksfordzie.
- 1907: Śmierć w Bergen (4 września).
Najważniejsze dzieła i inspiracje
Twórczość Edvarda Griega jest ściśle związana z jego życiem i inspiracjami:
- Inspiracje narodowe: Spotkanie z Rikardem Nordraakiem w Kopenhadze (1863-1866) zainspirowało go do tworzenia muzyki narodowej.
- Koncert fortepianowy a-moll: Napisany latem 1868 roku, jest jednym z najsłynniejszych dzieł Griega.
- Muzyka do „Peer Gynt”: Skomponowana na prośbę Henrika Ibsena, zawiera ikoniczne utwory takie jak „W grocie Króla Gór” i „Poranek”.
- Współpraca z innymi artystami: Bliskie relacje z Piotrem Czajkowskim i docenienie przez Franza Liszta świadczą o jego pozycji na europejskiej scenie muzycznej.
Edvard Hagerup Grieg był kompozytorem, którego życie, choć naznaczone osobistymi tragediami i problemami zdrowotnymi, obfitowało w niezwykłe osiągnięcia artystyczne. Jego muzyka, głęboko zakorzeniona w norweskiej kulturze, nie tylko ukształtowała tożsamość narodową Norwegii, ale także zyskała uniwersalne uznanie, czyniąc go jednym z najważniejszych twórców epoki romantyzmu. Dziedzictwo Griega żyje w jego ponadczasowych kompozycjach, które wciąż zachwycają i inspirują świat.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Z czego najbardziej znany jest Edvard Grieg?
Edvard Grieg jest najbardziej znany ze swojej twórczości inspirowanej norweską muzyką ludową, a w szczególności z suity „Peer Gynt” oraz „Koncertu fortepianowego a-moll”. Jego muzyka charakteryzuje się liryzmem i bogatą melodyką.
Co to jest Peer Gynt?
„Peer Gynt” to dramat autorstwa Henrika Ibsena, do którego Edvard Grieg skomponował przejmującą muzykę. Suita z tego dramatu, zawierająca takie fragmenty jak „Poranek” czy „W grocie króla gór”, stała się jednym z jego najsłynniejszych dzieł.
Jakie były ostatnie słowa Griega?
Według dostępnych relacji, ostatnie słowa Edvarda Griega brzmiały: „Cóż, jeśli się nie uda, to się nie uda” (oryginalnie „Well, if it doesn’t succeed, it doesn’t succeed”). Wyrażały one jego stoicki spokój w obliczu nadchodzącej śmierci.
Na jakich instrumentach grał Edvard Grieg?
Edvard Grieg był przede wszystkim pianistą i to na fortepianie wykonywał większość swoich kompozycji. Choć jako kompozytor nie ograniczał się do jednego instrumentu, jego głównym narzędziem wyrazu artystycznego był właśnie fortepian.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Edvard_Grieg
